Postępowanie egzekucyjne – jego wszczęcie  jest naturalną konsekwencją niespłaconych zobowiązań. Egzekucja komornicza to nic innego jak zajęcie majątku dłużnika na poczet spłaty jego zaległości wobec wierzyciela.

W sytuacji, gdy dłużnik nie spłaca należności, nie reaguje na wezwania do zapłaty, a przede wszystkim nie podejmuje próby porozumienia się z wierzycielem, warto sprawę skierować do Sądu, a następnie do komornika, który jest głównym organem egzekucyjnym. Posiada on bowiem, jako jedyny organ, uprawnienia pozwalające na efektywne dochodzenie roszczeń od niesolidnych dłużników. Dlatego też to właśnie zadaniem komornika sądowego jest wyegzekwowanie prawomocnych orzeczeń sądowych.

Wykonując swoje czynności, komornik musi zawsze działać na podstawie i w granicach prawa. Przebieg postępowania egzekucyjnego oraz obowiązki i prawa komornika reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji oraz prawo cywilne.

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, egzekucja może być przeprowadzona z:

  • ruchomości;
  • wynagrodzenia za pracę;
  • rachunku bankowego;
  • innej wierzytelności;
  • innych praw majątkowych;
  • nieruchomości;
  • ułamkowej części nieruchomości,
  • ułamkowej części użytkowania wieczystego;
  • statków morskich;
  • przedsiębiorstwa;
  • gospodarstwa rolnego.

Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na pisemny wniosek wierzyciela. Należy pamiętać, że można go złożyć tylko wówczas, gdy posiadamy tytuł wykonawczy opatrzony w klauzule wykonalności. Do wniosku należy, zatem dołączyć wyrok lub nakaz zapłaty wydany przez Sąd w oryginale. Tytułem wykonawczym mogą być również akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji lub ugoda zawarta przed sądem. Wskazane jest aby pisząc wniosek do komornika podać wszystkie posiadane informacje dotyczące dłużnika, dzięki czemu można usprawnić i przyspieszyć postępowanie. We wniosku należy wskazać świadczenie, które ma być spełnione oraz sposób egzekucji. Żądana kwota nie może być wyższa niż wynikająca z tytułu wykonawczego. Wierzyciel w jednym wniosku może wskazać kilka sposobów egzekucji zaś organ egzekucyjny powinien wybrać ten najmniej uciążliwy dla dłużnika.

Komornik, prowadząc postępowanie egzekucyjne może odzyskać należność w postaci gotówki lub poprzez zajęcie składnika majątku, z którego sprzedaży możliwe będzie uzyskanie kwoty na zaspokojenie chociażby części zaległości.

W pierwszej kolejności wysyłane jest do dłużnika oficjalne pismo zawiadamiające o wszczęciu postępowania. Pismo nadawane jest pocztą tradycyjną, jednak w przypadku bezskutecznych doręczeń komornik może przekazać je osobiście w czasie czynności terenowej.

Następną czynnością jest ustalenie majątku dłużnika, co pozwala ocenić, z czego najlepiej przeprowadzić egzekucję, aby była jak najbardziej skuteczna. Dłużnik, który ukrywa majątek może podlegać karze finansowej.

Kolejnym krokiem jest zajęcie odpowiednio wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych, emerytury lub ruchomości dłużnika w zależności od tego, co udało się ustalić. Celem działań komorniczych jest jak najszybsze odzyskanie długu, podlega ono jednak pewnym ograniczeniom, by dłużnik nie został pozbawiony całkowicie środków na swoje utrzymanie. Niedopuszczalne jest, zatem zajęcie całego wynagrodzenia czy też całej emerytury i renty. Do dyspozycji dłużnika musi pozostać kwota wolna od zajęcia. Wysokość zajęcia może różnić się w zależności od rodzaju umowy, w oparciu, o którą dłużnik jest zatrudniony. Umowy cywilnoprawne nie są objęte żadnym zabezpieczeniem, nie dotyczy ich kwota wolna od zajęcia. Dla pracownika będącego dłużnikiem kluczową konsekwencją zajęcia jego wynagrodzenia jest oczywiście to, że otrzyma on niższą pensję. Dłużnik ma obowiązek poinformowania komornika o każdorazowej zmianie pracodawcy.

W praktyce, często dłużnik dowiaduje się o czynnościach podjętych w jego sprawie dopiero w momencie zajęcia jego wynagrodzenia lub rachunku bankowego. Po ustaleniu banku, w którym prowadzony jest rachunek zadłużonego komornik ma prawo zawnioskować o zajęcie go na rzecz egzekucji. Od tego momentu właściciel rachunku nie będzie miał dostępu do swoich środków. Takie zajęcie dotyczy zarówno kwot będących na koncie, jaki i przyszłych wpływów. Egzekucja może być wykonana również ze wspólnego rachunku współmałżonków. Niemniej jednak nie zawsze wszystkie pieniądze bank może przekazać komornikowi. Zwolnione spod zajęcia są między innymi alimenty, świadczenia rodzinne, zasiłki dla opiekunów czy też świadczenia z pomocy społecznej.  Oczywiście należy pamiętać, że komornik nie ma możliwości samodzielnego ustalenia, jakie jest źródło pochodzenia środków znajdujących się na rachunku. To dłużnik, na którego rachunek wpływają środki zwolnione spod egzekucji musi wykazać się inicjatywą oraz zawiadomić komornika i bank, żądając zwolnienia środków z egzekucji.

W celu zaspokojenia roszczenia wierzyciela komornik może również zająć i sprzedać ruchomości (np. samochód, meble, komputer) lub nieruchomości (np. dom, garaż) stanowiące własność dłużnika. To, na czym zostanie przeprowadzona egzekucja zależy od wniosku wierzyciela. W przypadku zajęcia ruchomości komornik sporządza odpowiedni protokół a na zajętych przedmiotach umieszcza stosowną informację. Następnie przedmioty mogą zostać sprzedane na licytacji. Na wniosek wierzyciela możliwe jest również zajęcie nieruchomości dłużnika. Jest to dość długotrwały i skomplikowany sposób dochodzenia roszczeń. Jednakże może się okazać jedynym skutecznym rozwiązaniem, gdy długi właściciela nieruchomości są wysokie. Do księgi wieczystej zostaje wpisana informacja o wszczęciu egzekucji, sporządzany jest opis i oszacowanie, a następnie zostaje wystawiona na licytację i za pieniądze z jej sprzedaży pokrywany jest dług. Komornik sądowy nie może zająć więcej, niż jest to konieczne do zaspokojenia należności wierzyciela oraz kosztów egzekucyjnych.

Warto wiedzieć, że ustawodawca niektóre z przedmiotów wyłączył z potencjalnej egzekucji. Oznacza to, że w jakiejś części, majątek dłużnika jest chroniony. Do przedmiotów, których w ramach egzekucji nie można zabrać, zgodnie z art. 829 kodeksu postępowania cywilnego należą miedzy innymi: zapasy jedzenia i opału, przedmioty urządzenia domowego, takie jak pościel czy bielizna, czy też narzędzia niezbędne do pracy zarobkowej.

Najlepiej jednak nie dopuszczać do sytuacji, w której sprawą naszego zadłużenia zajmie się komornik, prowadzący postępowanie egzekucyjne. Zdecydowanie lepszym wyjściem jest wynegocjowanie warunków spłaty z wierzycielem jeszcze na etapie windykacji polubownej tak aby uniknąć kosztów postępowania egzekucyjnego i stresu, który się z tym wiążę.

Dorota Teubner

Specjalista ds. windykacji w Wielkopolskiej Grupie Prawniczej Kozłowski, Maźwa, Sendrowski i Wspólnicy Sp. k.

 

Przeczytaj poprzedni wpis:
Financelaw Przedawnienie roszczeń z tytułu odsetek.
Przedawnienie roszczeń z tytułu odsetek.

Kwestia przedawnienia roszczeń z tytułu odsetek wbrew pozorom nie jest jednoznaczna. Zaś aby odpowiedzieć na pytanie kiedy przedawniają się roszczenia...

Zamknij