Napisz do nas!

Postępowanie egzekucyjne w praktyce – podstawowe informacje.

Postępowanie egzekucyjne – jego wszczęcie  jest naturalną konsekwencją niespłaconych zobowiązań.

Egzekucja komornicza to nic innego jak zajęcie majątku dłużnika na poczet spłaty jego zaległości wobec wierzyciela. W sytuacji, gdy dłużnik nie spłaca należności, nie reaguje na wezwania do zapłaty, a przede wszystkim nie podejmuje próby porozumienia się z wierzycielem, warto sprawę skierować do Sądu, a następnie do komornika, który jest głównym organem egzekucyjnym. Posiada on bowiem, jako jedyny organ, uprawnienia pozwalające na efektywne dochodzenie roszczeń od niesolidnych dłużników. Dlatego też to właśnie zadaniem komornika sądowego jest wyegzekwowanie prawomocnych orzeczeń sądowych.

Wykonując swoje czynności, komornik musi zawsze działać na podstawie i w granicach prawa. Przebieg postępowania egzekucyjnego oraz obowiązki i prawa komornika reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji oraz prawo cywilne.

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, egzekucję można przeprowadzić z:

Postępowanie egzekucyjne prowadzi się na pisemny wniosek wierzyciela.

Należy pamiętać, że można go złożyć tylko wówczas, gdy posiadamy tytuł wykonawczy opatrzony w klauzule wykonalności. Do wniosku należy, zatem dołączyć wyrok lub nakaz zapłaty wydany przez Sąd w oryginale. Tytułem wykonawczym mogą być również akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji lub ugoda zawarta przed sądem. Podczas pisania wniosku do komornika powinniśmy podać wszystkie posiadane informacje dotyczące dłużnika. Dzięki temu możemy usprawnić i przyspieszyć postępowanie. We wniosku powiniśmy wskazać świadczenie, które ma być spełnione oraz sposób egzekucji. Żądana kwota nie może być wyższa niż wynikająca z tytułu wykonawczego. Wierzyciel w jednym wniosku może wskazać kilka sposobów egzekucji zaś organ egzekucyjny powinien wybrać ten najmniej uciążliwy dla dłużnika.

Komornik, prowadząc postępowanie egzekucyjne może odzyskać należność w postaci gotówki lub poprzez zajęcie składnika majątku, z którego sprzedaży możliwe będzie uzyskanie kwoty na zaspokojenie chociażby części zaległości.

W pierwszej kolejności wysyła się do dłużnika oficjalne pismo zawiadamiające o wszczęciu postępowania. Pismo nadawane jest pocztą tradycyjną, jednak w przypadku bezskutecznych doręczeń komornik może przekazać je osobiście w czasie czynności terenowej.

Następną czynnością jest ustalenie majątku dłużnika.

Pozwala to ocenić, z czego najlepiej przeprowadzić egzekucję, aby była jak najbardziej skuteczna. Dłużnik, który ukrywa majątek może podlegać karze finansowej.

Kolejnym krokiem jest zajęcie odpowiednio wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych, emerytury lub ruchomości dłużnika w zależności od tego, co udało się ustalić. Zadaniem komornika jest jak najszybsze odzyskanie długu. Są one jednak poddane pewnym ograniczeniom, by dłużnik nie został pozbawiony całkowicie środków na swoje utrzymanie. Niedopuszczalne jest, zatem zajęcie całego wynagrodzenia czy też całej emerytury i renty. Do dyspozycji dłużnika musi pozostać kwota wolna od zajęcia. W zależności od umowy zatrudnienia dłużnika wysokość zajęcia może się różnić. Umowy cywilnoprawne nie są objęte żadnym zabezpieczeniem, nie dotyczy ich kwota wolna od zajęcia. Dla pracownika będącego dłużnikiem kluczową konsekwencją zajęcia jego wynagrodzenia jest oczywiście to, że otrzyma on niższą pensję. Dłużnik ma obowiązek poinformowania komornika o każdorazowej zmianie pracodawcy.

W praktyce, często dłużnik dowiaduje się o czynnościach podjętych w jego sprawie dopiero w momencie zajęcia jego wynagrodzenia lub rachunku bankowego.

Po ustaleniu banku, w którym prowadzony jest rachunek zadłużonego komornik ma prawo zawnioskować o zajęcie go na rzecz egzekucji. Od tego momentu właściciel rachunku nie będzie miał dostępu do swoich środków. Takie zajęcie dotyczy zarówno kwot będących na koncie, jaki i przyszłych wpływów. Komornik może wykonać egzekucję również ze wspólnego rachunku współmałżonków. Niemniej jednak nie zawsze wszystkie pieniądze bank może przekazać komornikowi. Zwolnione spod zajęcia są między innymi alimenty, świadczenia rodzinne, zasiłki dla opiekunów czy też świadczenia z pomocy społecznej.  Oczywiście należy pamiętać, że komornik nie ma możliwości samodzielnego ustalenia, jakie jest źródło pochodzenia środków znajdujących się na rachunku. To dłużnik, na którego rachunek wpływają środki zwolnione spod egzekucji musi wykazać się inicjatywą oraz zawiadomić komornika i bank, żądając zwolnienia środków z egzekucji.

W celu zaspokojenia roszczenia wierzyciela komornik może również zająć i sprzedać ruchomości (np. samochód, meble, komputer) lub nieruchomości (np. dom, garaż) stanowiące własność dłużnika. Wybór tego, z czego komornik przeprowadzi egzekucję zależy od wniosku wierzyciela. W przypadku zajęcia ruchomości komornik sporządza odpowiedni protokół a na zajętych przedmiotach umieszcza stosowną informację. Następnie przedmioty można też sprzedać podczas licytacji. Na wniosek wierzyciela możliwe jest również zajęcie nieruchomości dłużnika. Ten sposób dochodzenia roszczeń i odzyskania należności bywa dość długotrwały i skomplikowany. Jednakże może się okazać jedynym skutecznym rozwiązaniem, gdy długi właściciela nieruchomości są wysokie. Do księgi wieczystej wpisana zostaje informacja o wszczęciu egzekucji, sporządzony zostaje opis i oszacowanie. Następnie wystawia się na licytację i za pieniądze z jej sprzedaży dług zostaje pokryty.

Komornik sądowy nie może zająć więcej, niż jest to konieczne do zaspokojenia należności wierzyciela oraz kosztów egzekucyjnych.

Warto wiedzieć, że ustawodawca niektóre z przedmiotów wyłączył z potencjalnej egzekucji. Do przedmiotów, których w ramach egzekucji nie można zabrać, zgodnie z art. 829 kodeksu postępowania cywilnego należą miedzy innymi: zapasy jedzenia i opału, przedmioty urządzenia domowego, takie jak pościel czy bielizna, czy też narzędzia niezbędne do pracy zarobkowej.

Najlepiej jednak nie dopuszczać do sytuacji, w której sprawą naszego zadłużenia zajmie się komornik, prowadzący postępowanie egzekucyjne. Zdecydowanie lepszym wyjściem jest wynegocjowanie warunków spłaty z wierzycielem jeszcze na etapie windykacji polubownej tak aby uniknąć kosztów postępowania egzekucyjnego i stresu, który się z tym wiążę.

Dorota Teubner

Specjalista ds. windykacji w Wielkopolskiej Grupie Prawniczej Kozłowski, Maźwa, Sendrowski i Wspólnicy Sp. k.

Sprawdź inne artykuły tego autora -> Weksel, jako potwierdzenie istnienia zobowiązania – cz.II – Dochodzenie roszczenia z weksla.

 

Weksel, jako potwierdzenie istnienia zobowiązania – cz.II – Dochodzenie roszczenia z weksla.

Weksel to nie tylko skuteczna forma zabezpieczenia wierzytelności.

Z  posiadaniem weksla wiążą się również istotne udogodnienia dotyczące dochodzenia roszczenia na drodze postępowania sądowego. Pozycja wierzyciela wekslowego w procesie jest dość silna.

Przede wszystkim zaletą weksli jest korzystna procedura dochodzenia należności w Sądzie. Sprawa może zostać rozpoznana w drodze postępowania nakazowego. Osoba, która składa pozew musi jednak wyraźnie wskazać, że domaga się rozstrzygania w ramach takiego postępowania, ponieważ wierzyciele wekslowi nie są ograniczeni jedynie do niego i mogą skorzystać także z ogólnego postępowania cywilnego. Nie ulega jednak wątpliwości, że posiadając weksel warto zdecydować się na wszczęcie postępowania nakazowego. Sąd w takim przypadku wydaje nakaz zapłaty na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron i z ograniczeniem postępowania dowodowego do badania weksla jako dokumentu będącego podstawą roszczenia, dzięki czemu postępowanie to odznacza się dość dużą sprawnością pod względem terminu rozpoznania sprawy.

Ponadto, znaczącym uprawnieniem, które otrzymuje wierzyciel wekslowy jest przywilej dotyczący ponoszenia opłaty sądowej.

Powód wnosząc pozew wraz z załączonym wekslem, deklaracją wekslową oraz wezwaniem do wykupu weksla uiszcza jedynie ¼ stosunkowej opłaty sądowej. Wysokość opłaty stosunkowej to 5% dochodzonego roszczenia. To w tej wysokości powód ma uiścić opłatę w przypadku dochodzenia roszczenia na „regularnej” drodze cywilnej.

Należy zauważyć, że koniecznym jest załączenie do pozwu oryginału weksla stanowiącego materiał dowodowy. Brak tego dokumentu będzie stanowił brak formalny pozwu, a powód zostanie wezwany do jego uzupełnienia. Warto o tym pamiętać, aby uniknąć wydłużenia całej procedury.

W postępowaniu nakazowym występuje prekluzja dowodowa.

Oznacza to obowiązek przytoczenia przez strony wszystkich twierdzeń, okoliczności faktycznych i dowodów na ich poparcie już na samym początku procesu.

Zgodnie z art 491 § 1 kodeksu postępowania cywilnego nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczający wykonalny bez nadania mu klauzuli wykonalności. Co oznacza, że staje się on natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia (14 dni).

Na jego podstawie wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji lub o zabezpieczenie roszczenia, które pozwala na szybkie zajęcie majątku dłużnika bez dawania mu szansy ukrycia mienia. Zabezpieczenie może polegać na przykład na przejęciu pieniędzy dłużnika i przekazaniu ich do depozytu sądowego czy też ustanowieniu hipoteki przymusowej. Dzięki temu dłużnik nie sprzeda nieruchomości w toku procesu. W przypadku zakończenia całej sprawy i uprawomocnieniu się nakazu zapłaty wierzyciel będzie mógł z tego zabezpieczenia skorzystać i odzyskać swoją należność. Powód, który wniesie zabezpieczenie powinien wskazać w jaki sposób tego dokona.

Pozwany może wnosić zarzuty od nakazu zapłaty we wskazanym terminie. Nie traci on jednak swojej mocy i nadal jest podstawą, by dalej dochodził należności.

Szansą dla pozwanego jest wniosek do Sądu o wstrzymanie wykonania nakazu, do którego sąd może, ale nie musi się przychylić. W przypadku decyzji sądu o wstrzymaniu wykonania nakazu pozwany może spać spokojnie. Nie musi bać się działań egzekucyjnych komornika względem jego osoby w tej sprawie. Należy jednak pamiętać, że wstrzymywana jest tylko egzekucja, nic nie stoi na przeszkodzie zabezpieczenia przedmiotowego roszczenia. Sąd owszem może ograniczyć zabezpieczenie, ale jest to niezwykle rzadkie. Odstępstwa od utrzymania w mocy nakazu powinny być wyjątkiem, ponieważ regułą jest natychmiastowa wykonalność nakazu zapłaty z weksla.

Zarzuty pozwanego nie mogą odnosić się do samego roszczenia. Mogą odnieść się jedynie do kwestii związanej z wypełnieniem weksla. Stąd bardzo ciężko, by zostały wniesione w taki sposób, aby sąd uchylił nakaz. Poza tym dłużnik kwestionując zasadność tytułu wykonawczego musi uiścić opłatę sadową w wysokości ¾ wpisu stosunkowego. Wszystko to powoduje, że pozwanemu ciężko bronić się przed takim orzeczeniem. W efekcie, jego sytuacja może być bardzo trudna.

Postępowanie nakazowe z weksla nie jest skomplikowane, a dłużnik ma małą szansę, by uniknąć wydania nakazu zapłaty.

Sąd bada jedynie poprawność wystawienia weksla, a nie zasadność samego roszczenia, co wynika z faktu, że weksel jest roszczeniem abstrakcyjnym. Ponadto, koszt zainicjowania sprawy, czyli wpis sądowy wynosi ¼ normalnej opłaty. Dochodzenie należności z weksla nie wymaga skomplikowanego postępowania dowodowego. Ogranicza się bowiem jedynie do rozstrzygnięcia przez sąd czy weksel spełnia wymogi formalne. W związku z tym są to sprawy stosunkowo szybkie i proste. A czas w procesie odzyskiwania należności jest bezcenny.

Dorota Teubner

Specjalista ds. windykacji w Wielkopolskiej Grupie Prawniczej Kozłowski, Maźwa, Sendrowski i Wspólnicy sp.k.

Sprawdź inne artykuły tego autora -> Postępowanie egzekucyjne w praktyce.

 

Weksel, jako potwierdzenie istnienia zobowiązania – część I.

Weksel – historia.

Weksel znany jest  prawu polskiemu już od XVIII wieku. Mimo tak długich tradycji korzystanie z weksla, z racji jego prostej i taniej formy zabezpieczenia, wierzytelności nie przestaje być popularne. Najczęściej spotykamy się z praktyką wekslową w bankach przy zaciąganiu kredytów przez przedsiębiorców chcących zabezpieczyć swoje należności lub też przy korzystaniu z funduszy unijnych.  Dla wielu osób tematyka ta pozostaje jednak nadal dość niejasna, a warto być świadomym i odpowiedzialnym uczestnikiem obrotu gospodarczego. Weksel może być użytecznym narzędziem jednak, aby tak się stało, trzeba umieć dobrze go wykorzystać.

Czym jest weksel?

Cały porządek prawny dotyczący weksla zawarto w ustawie prawo wekslowe z dn. 28.04.1936 r.. Prawo nie podaje nam dokładnej definicji. Wskazuje jednak jego właściwą formę i treść oraz sposób, w jaki należy się nim posługiwać. Przy jego wystawianiu należy pamiętać o istotnych wymogach formalnych, ponieważ braki czy niejasności na dokumencie mogą powodować jego nieważność. Dlatego też, uważam że warto zasięgnąć wiedzy w ustawie i zgłębić praktykę wekslową. Może to uchronić potencjalnego wystawcę od niepoprawnego wypełnienia weksla, którego nie będzie można zrealizować, co w konsekwencji utrudni ochronę interesów wystawcy w przyszłości.

Zasadniczo, weksel to nic innego, jak rodzaj papieru wartościowego, który zgodnie z wytycznymi powinien zawierać kilka elementów.

Chodzi o nazwę, dyspozycję zapłaty oznaczonej kwoty, określenie terminu i miejsca płatności, wskazanie osoby, która ma otrzymać należność, datę wystawienia oraz własnoręczny podpis wystawcy. Suma wekslowa ma być wyraźnie wskazana i wyrażona w pieniądzu, a należności poboczne, takie jak na przykład odsetki powinny zostać wliczone w tę kwotę. Należność nie musi zostać podana w złotych polskich – waluta może być dowolna.  Każdy weksel musi zawierać ściśle ustalone informacje. Nie ma jednak obowiązku posługiwania się blankietem urzędowym. Wobec tego, można wysunąć tezę, że jakikolwiek dokument może przybrać postać weksla pod warunkiem, że w jego treści znajdą się składniki podyktowane przez ustawę. Poprawnie przygotowany weksel może być podstawą dochodzenia roszczenia w sądzie.

W zależności od tego kto jest zobligowany do spłaty, w obrocie występują dwa rodzaje weksla:

W przypadku pierwszego, wystawca wskazuje osobę trzecią (nazywaną trasatem), która dokona płatności na rzecz odbiorcy weksla. Niezbędne jest tylko wcześniejsze zapoznanie się trasata z dokumentem i złożenie przez niego podpisu. Po takiej akceptacji staje się on głównym dłużnikiem wekslowym, a sam wystawca ponosi odpowiedzialność tylko w momencie jego niewypłacalności. Częściej spotkać się można jednak z wekslem własnym. Tu sam wystawca jest zobowiązany, by spłacić należności. Ponadto, prawo wekslowe w jednym z artykułów dopuszcza stosowanie szczególnego rodzaju weksla – in blanco. Jest to, tak zwany weksel niezupełny, który zawieraja tylko podpis dłużnika wekslowego, mający służyć do ochrony późniejszych zobowiązań. Z reguły zawiera się do niego porozumienie (tzw. deklarację wekslową), w którym spisuje się ustalenia stron, co do tego, jak powinno się go wypełnić w przyszłości, aby uchronić przed dowolnością przy wypełnieniu dokumentu.

Weksel stanowi pisemne potwierdzenie zapłaty wskazanej w nim kwoty.

Dysponowanie nim może być skutecznym zabezpieczeniem roszczenia. Jego posiadacz może, bowiem efektywnie dochodzić swych należności. Co więcej, spełnia on również zadanie motywujące wystawcę do wywiązania się ze swoich zobowiązań, chociażby z uwagi na to, że niejednokrotnie weksel zawiera podpisy poręczycieli. W praktyce poręczającymi często są osoby bliskie wystawcy weksla, co może bardziej mobilizować go do spłaty. Przed podpisaniem takiego dokumentu warto zastanowić się nad następstwami tej decyzji.

Każdy podpis pociąga za sobą pewną odpowiedzialność, a konsekwencje mogą okazać się dość znaczące w przypadku nie wywiązania się ze swego obowiązku przez dłużnika wekslowego.

Wówczas osoby poręczające za cudzy dług stają się również zobowiązanymi i odpowiadają solidarnie z dłużnikiem. Zgodnie z uchwałą SN z 29 czerwca 1995r. III CZP 66/95, OSNC 1995, poz. 168, do obowiązku zapłaty sumy wekslowej można pociągnąć każdą osobę, która się na nim podpisała. Dlatego też, warto wcześniej przemyśleć przyjęcie na siebie takiego rodzaju obciążenia. Przy podpisywaniu weksla należy zachować szczególną ostrożność. Nie oznacza to, że należy całkowicie unikać tego typu instrumentów. Niewątpliwą zaletą weksla jest możliwość posługiwania się nim w różnych okolicznościach. Zastosowanie go umożliwia osobom nieposiadającym środków pieniężnych uzyskanie, na przykład zabezpieczenia kredytu czy umowy. Dla wielu kontrahentów wykorzystanie go, jest dogodnym rozwiązaniem z uwagi na fakt, że może on stanowić substytut pieniądza. Natomiast, z punktu widzenia wierzyciela, może on być idealnym sposobem zabezpieczenia zapłaty. Chociażby z uwagi na to, że ma on charakter bezwarunkowy. A zatem, brak jest jakichkolwiek okoliczności wyłączających jego wykonanie.

Weksel potwierdza również istnienie wierzytelności. Umożliwia to szybsze i tańsze, niż w innych przypadkach, uzyskanie zapłaty na drodze sądowej, o czym napiszę w kolejnym artykule.

Dorota Teubner

Specjalista ds. windykacji w Wielkopolskiej Grupie Prawniczej Kozłowski, Maźwa, Sendrowski i Wspólnicy sp.k.

Sprawdź inne artykuły tego autora -> Weksel, jako potwierdzenie istnienia zobowiązania – cz.II – Dochodzenie roszczenia z weksla.